Asp’de Değişkenler

Tüm programlama dillerinde mutlaka değişken vardır. Değişkeni programlama da herzaman kullanmak zorunda kalırız. Değişken ; atandığı değeri saklar ve gerektiğininde onu kullanmamızı sağlar. Kullanırken hele de asp'de mecburiyetimiz olmamakla birlikte tanımlasak daha iyi olur. Tanımlamadığımız durumlarda Vbscript bize bulunduğu değere göre bir tanımlama yapıyor zaten. Fakat profesyonel anlamda kod yazacaksanız eğer, değişkenlerinizi tanımlamanız daha mantıklı kaçacaktır. Çünkü herhangi bir değere içerik girerken yapacağınız bir harf hatası, asp tarafından bilinmediğinden onu normal bir değişken olarak görüp, hata vermemesine, size de sorun çıkarmasına neden olur. Bu durumda "Tüm değişkenleri nasıl takip edebilirim ki ?" sorusu aklınıza takılabilir. Aşağıdaki kodu sayfanızın başına koyduğunuzda oluşturacağınız tüm değişkenleri tanımlama zorunluluğu ortaya çıkacaktır.

 <% option explicit %>

NASIL DEĞİŞKEN OLUŞTURABİLİRİM ?

Değişkeni Dim komutu ile yaparız. Dim komutu içeriği değişebilen değerler atamamızı sağlar. Yani bir sayı tanımlıyorsak, o sayıyı istediğimiz kadar farklı bir değer atayabiliriz. Sayfanın başında 5 iken sonunda 10 atayabiliriz.

<% Dim site_adi %>

Fakat bazı durumlarda ise değişkeni sabitlememiz ve değiştirmememiz gerekebilir. Örneğin sayfa da site adı değişmez. Bu değişkeni sayfanın ilk yüklendiği yerde tanımlarsak sayfanın son satırına kadar değişme olmaz. Eğer değiştirmek istersek hata oluşur. Asp'de bu, Sabit Değerler diye adlandırılır. Sabit bir değeri Const komutuyuyla yaparız.

<% Const site_adi %>

Bir değişkene birden fazla değer yüklediğinde problemler daha hızlı çözülebilir. Örneğin dünyada ki ülkeler ile ilgili bir çalışmamız olduğunu varsayalım. Bir değişkene 185'den fazla ülkeyi nasıl atayabiliriz ? Kullanacağımız komut Değişken( değişken sayısı ) şeklindedir.

<%
Dim ulkeadi(185)
ulkeadi(1)="TR"
ulkeadi(2)="YM"
'... bu şekilde devam edilebilir
%>

Vb script dilinin kullanabileceğimiz bir çok fonksiyonu vardır. Bunları zamanı geldiğince açıklayacağız. Aşağıdaki örneğe bir gözatalım. Dünya örneği nerden geldi aklıma bilmiyorum ama galiba bizi tatmin edici bir örnek olacak

<%
'Gezegen Adı : Dünya
'Yaşadığı İnsan Sayısı : 6 000 000 000
'Toplam Ülke Sayısı : 190
'Ülke 1= Türkiye
'Ülke 2= Rusya
'Ülke 3= Amerika
'Ülke 4= Irak

gezegen_adi="Dünya"
insan_sayisi= _
6000000000
toplam_ulke=190
Dim ulke(4)

ulke(1)="Türkiye" : ulke(2)="Rusya"
ulke(3)="Amerika"
ulke(4)="Irak"
%>

Yukarıda ki kodların yazım tekniklerinide kontrol etmenizi öneririm. : işareti ile yanyana kodlar yazabiliyoruz mesela veya çok uzun satırlık kodlarda alttaki satıra devam etmek için _ kullanabiliyoruz. Pratikte çok yararlı kodlardır.

Değişken oluştururken de bazı kurallar var.

1. Değişken adının baş karakteri, harften oluşmalıdır. Mesela A2 değişkeni doğru iken 2A değişkeninde hata verecektir.
2. Değişkenlerin arasında boşluk olmaması gerekir. Eğer çok uzun ve anlaşılmaz bir değişken haline geliyorsa _ (alt çizgi) ile ayırabilirsiniz. Mesela ogrenci_adi doğru iken ogrenci adi yanlıştır.
3. Elbette ki ingilizce standartlarına uygun olması gerekir. Mesela değişkenlerimizde ç,ğ,ü,ı kullanamıyoruz.
4. Son olarak da değişken adımız 255 karakterden fazla olamaz.

Yukarıda ki son örneğimizde olabildiğince farklı yazmaya çalıştım. Dikkat ettiyseniz ' (trk tırnak) işaretini asp'de tek satırlık açıklamalar için kullanıyoruz. ' işaretinden sonra bulunduğu satırda yazacağınız yazıları, yorumlayıcı atlar. Kullanıcıda bu satırları göremez. Bir diğer açıklama için kullanabileceğimiz etiket dir. Bu kodları asp etiketleri (<% %>) dışında kullanabilirsiniz. Bu da açıklayıcı bir etikettir. Fakat kullanıcı kaynak kodları göster dediğinde arasında yazdığınız herşeyi görebilirler.

METİN ve SAYI DEĞİŞKENLERİNİN KULLANIMI

<%
degisken1="Çağdaş"
degisken2="Karademir"
degisken3="18"
degisken4=18
degisken5=20
response.write("D1 + D2=" & degisken1 + degisken2) + "<br>"
response.write("D1 + D3=" & degisken1 + degisken3) + "<br>"
response.write("D2 + D3=" & degisken2 + degisken3) + "<br>"
response.write("D4 + D5=" & degisken4 + degisken5) + "<br>"
%>

Yukarıdaki örneği bir metin.asp diye wwwroot klasörünün içine kaydedin. Daha sonra tarayıcınızın adres kısmına http://localhost/metin.asp yazıp, çalıştırın. Ekranımıza

D1 + D2=ÇağdaşKarademir
D1 + D3=Çağdaş18
D2 + D3=Karademir18
D4 + D5=38

böyle bir görüntü çıkar. Buradan çıkaracağımız sonuç metin değerli verilerimizi " " (çift tırnak - çift tırnak) işaretleri arasında yazıyoruz. Sayısal değerlerimizi ise direk yazabiliriz. İstersek sayısal değerimizi tırnaklar içinde de yazabiliriz. Çünkü Çağdaş kelimesini sayısal bir değer de kullanamayız ama 18 sayısını metinsel işlemlerde kullanabiliriz. Yukarıdaki gibi.

KULLANABİLDİĞİMİZ OPERATÖRLER

Asp'de Vbscript ile kod yazarken kullandığımız ve işlemlerde kolaylık sağlayan operatörler vardır. Bunlardan birkaçını aşağıda topla oluşturup yazdım. Geri kalanları ise gerektiğinde yazarım.

Yukarıdaki operatörler en fazla kullanılanlardır. Ayrıca belirtmem gerekirse if komutunu mantıksal sınamalarda kullanırız. Mesela D1 değişkenin değeri 5 ise bunu yap değilse şunu şunu yap gibisinden. En fazla kullanacağımız sınamalardan biridir. Mantıksal sınamalar açılmışken yazımızı mantıksal sınamalar üzerinden devam edelim.